Kobiety w obozie Stutthof
Obóz Stutthof działalność rozpoczął 2 września 1939 r. Powstał na terenie Wolnego Miasta Gdańska w pobliżu wsi Stutthof, w miejscu wyznaczonym, oddalonym od większych skupisk ludzkich – co nie pozostawało bez znaczenia dla osadzonych tutaj osób. Pierwszymi więźniami obozu byli Polacy i polscy Żydzi z terenu gdańskiego Pomorza – osoby zaangażowane w życie społeczne, gospodarcze i polityczne tego regionu.
Kobiety pojawiły się w obozie Stutthof w połowie czerwca 1940 r. W grudniu tego roku było ich około 19, w 1941 r. około 200. Były nimi Polki, Niemki i Rosjanki. W styczniu 1942 r. obóz Stutthof uzyskał status państwowego obozu koncentracyjnego i tym samym włączony został w ogólnoniemiecki system eksterminacji ludności podbitej Europy. Od tego roku liczba kobiet deportowanych do obozu znacząco wzrosła. Pod koniec 1943 r. przekroczyła 1,3 tys., a w 1944 r. ponad 43 tys.
Kobiety zamieszkiwały barak na terenie tzw. Starego Obozu, zwany blokiem kobiecym, dwa bloki na terenie tzw. Nowego Obozu, a od połowy 1944 r. baraki tzw. Obozu Żydowskiego. Obszar samego obozu w roku 1944 r. miał powierzchnię 120 ha. W ewidencji figurowało wówczas około 57 tysięcy więźniów. Część z nich, głównie kobiet, przebywała w 39 podobozach funkcjonujących w innych odległych miejscach. Kobieca część obozu Stutthof nie była jednostką samodzielną o wyodrębnionej strukturze organizacyjnej. Więźniarki łącznie z więźniami objęto jedną numeracją obozową odpowiadającą chronologii przybycia do obozu. W 1942 r. kobietom przydzielono żeński personel nadzorujący.
Kobiety były więźniarkami głównie dwóch kategorii – politycznej oraz wychowawczej. Więźniarki polityczne skazane były na bezterminowy pobyt w KL Stutthof. Więźniarki wychowawcze przebywały w obozie czasowo– zwykle kilka tygodni. Po zwolnieniu miały obowiązek zgłoszenia się w urzędzie pracy w celu ponownego zatrudnienia. Tę rolę „wychowawczą” Stutthof pełnił od 1941 r. kiedy otrzymał dodatkowo funkcję obozu pracy wychowawczej. Trafiały tam kobiety, mężczyźni i dzieci uchylający się od pracy na rzecz III Rzeszy, zbiegli z robót przymusowych lub podejrzani o sabotaż.
Druga połowa 1944 r. była okresem gwałtownego zwiększenia się liczby kobiet w obozie. Rozpoczęto tu realizację planu tzw. „Ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”. W tym czasie deportowano do obozu kobiety narodowości żydowskiej z terenów wschodniej Europy objętych likwidacją więzień, gett i obozów oraz Żydówki węgierskie z KL Auschwitz. Oprócz więźniarek żydowskich, do KL Stutthof trafiły kobiety pochodzące z Pomorza, z innych regionów okupowanej Polski oraz pozostałych krajów Europy.
25 stycznia 1945 r., w obliczu ofensywy zimowej Armii Czerwonej i szybkiego przesuwania się linii frontu, rozpoczęto ewakuację więźniów z obozu drogą lądową formując marsz w kierunku Lęborka, który przez samych uwięzionych nazwany został Marszem Śmierci. Drugi etap ewakuacji — barkami, drogą morską do Niemiec — przeprowadzono 25 i 27 kwietnia 1945 r. W ewakuacji pieszej i morskiej wzięły również udział kobiety uwięzione w obozie. Ewakuacja KL Stutthof i jego podobozów była jednym z najbardziej tragicznych wydarzeń w jego historii. Pochłonęła życie blisko 18 tysięcy więźniów obozu Stutthof. 9 maja 1945 r. teren obozu weszły oddziały Armii Czerwonej.
W KL Stutthof więziono obywateli 28 krajów, reprezentujących ponad 40 narodowości. Osadzono w nim około 110 tysięcy osób, z czego około 65 tysięcy poniosło śmierć. Byli to mężczyźni, kobiety oraz dzieci.








